Φλεγμονώδεις Νόσοι του Εντέρου, Αυτοανοσία & Βιταμίνη D
Φλεγμονώδεις Νόσοι του Εντέρου, Αυτοανοσία & Βιταμίνη D
Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D συσχετίζονται με ανάπτυξη αυτοανοσίας και αύξηση της εμφάνισης ελκώδους κολίτιδας και νόσου του Crohn.
Dr. Δημήτρης Τσουκαλάς, MD
Η βιταμίνη D είναι το επίκεντρο έντονης έρευνας τα τελευταία χρόνια. Η έλλειψη της συνδέεται με πολλαπλά προβλήματα υγείας. Αντιθέτως η επάρκεια της συνδέεται με πολυάριθμα θετικά αποτελέσματα στην υγεία και κυρίως στο πεδίο των αυτοάνοσων νοσημάτων.
Όλο και περισσότερα στοιχεία ενισχύουν την συσχέτιση χαμηλών επίπεδων βιταμίνης D με την αύξηση της εμφάνισης νοσημάτων όπως τα φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου, η θυρεοειδίτιδα Χασιμότο, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η ψωρίαση, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η λεύκη.
Οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου είναι μια ομάδα αυτοάνοσων ασθενειών που αφορούν κυρίως στην ελκώδη κολίτιδα και στην νόσο του Crohn. Η συχνότητα εμφάνισης τους είναι διαρκώς αυξανόμενη σε όλον τον κόσμο τα τελευταία 60 χρόνια σε σημείο που να χαρακτηρίζονται ως "Παγκόσμια Νόσος"(1,2).
Η αυξημένη συχνότητα της νόσου του Crohn και της Ελκώδους Κολίτιδας, όπως και η πλειοψηφία των αυτοάνοσων ασθενειών, συνδέεται άμεσα με τον δυτικό τρόπο ζωής(1,2).
Πρόκειται για νοσήματα που επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ατόμων που πάσχουν και την συνολική υγεία του οργανισμού τους. Αυτό συμβαίνει τόσο λόγο της επηρεασμένης λειτουργίας του εντέρου όσο και από τις παρενέργειες των φαρμακευτικών θεραπειών που πρέπει αυτοί οι ασθενείς να λαμβάνουν, συνήθως εφ' όρου ζωής.
Πρόσφατες μελέτες συνδέουν τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D με την αυξημένη επίπτωση των φλεγμονωδών νόσων του εντέρου αλλά και την βαρύτητα των συμπτωμάτων κατά την εκδήλωση της νόσου και προτείνουν την χρήση της ως πρόσθετο θεραπευτικό παράγοντα(3-6).
Όσο χαμηλότερα τα επίπεδα της βιταμίνης D τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης φλεγμονώδους νόσου του εντέρου και τόσο πιο έντονη είναι και η συμπτωματολογία.
Ανεπάρκεια βιταμίνης D συσχετίστηκε με:
- Αυξημένες εισαγωγές σε νοσοκομείο
- Αυξημένες εξάρσεις της νόσου
- Αυξημένη χρήση κορτιζόνης και
- Κλιμάκωση της φαρμακευτικής αγωγής(7)
Η θετική επίδραση της βιταμίνης D ασκείται μέσα από πολλαπλούς μηχανισμούς.
Ανοσορυθμιστική δράση
Η βιταμίνη D ρυθμίζει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και την επαναφέρει στο φυσιολογικό ενώ παράλληλα αποκαθιστά την ικανότητα του οργανισμού να αναγνωρίζει τα δικά του κύτταρα και ιστούς(3,7).
Η απώλεια της αναγνώρισης των κυττάρων του εαυτού σε έναν οργανισμό, είναι η βασική αιτία για την εμφάνιση των αυτοάνοσων ασθενειών. Η ανοσορυθμιστική δράση της D είναι ζωτικής σημασίας τόσο στην αυτοανοσία όσο και στον καρκίνο.
Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για την παραγωγή 200 ενδογενών αντιβιοτικών ουσιών και για την ομαλή λειτουργία και ενεργοποίηση των λευκών αιμοσφαιρίων(8,9).
Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D συνδέονται με αυξημένη εμφάνιση λοιμώξεων και ανεπαρκή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ερευνητές από το πανεπιστήμιο του Rochester ανακάλυψαν άμεση συσχέτιση της εντερικής χλωρίδας με την δράση της βιταμίνης D. Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετίζονται με αυξημένη παρουσία παθογόνων οργανισμών στο έντερο. Η αλλοίωση της φυσιολογικής ισορροπίας της εντερικής χλωρίδας σχετίζεται άμεσα με την εκδήλωση ελκώδους κολίτιδας και νόσου του Crohn.
Άμεση αντιφλεγμονώδης δράση
Η βιταμίνη D είναι στην πραγματικότητα μια ορμόνη που παράγεται μέσα στο σώμα από την χοληστερίνη, όπως παράγονται για παράδειγμα η κορτιζόλη και η τεστοστερόνη. Έχει ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση που εκφράζεται μέσα από ειδικούς υποδοχείς (VDR: Vitamin D Receptors). Η άμεση αντιφλεγμονώδης και αντικαρκινική της δράση έχει μελετηθεί σε πολυάριθμες έρευνες και εκφράζεται μέσα από τη δράση των υποδοχέων της(10-15).
Το έντερο είναι ένας από τους ιστούς που παρουσιάζουν από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις υποδοχέων για την βιταμίνη D. Η επίτευξη ιδανικών επίπεδων βιταμίνης D πρέπει να είναι στόχος τόσο για την πρόληψη όσο και για την θεραπεία των φλεγμονωδών νόσων του εντέρου. Η μέτρηση των επιπέδων της 25 OH D3 θα πρέπει να γίνεται σε όλους τους ασθενείς που πάσχουν από αυτοάνοσο νόσημα. Ιδανικές θεωρούνται τιμές που κυμαίνονται από 50-80 ng/dl.
Είναι αξιοσημείωτο ότι οι ασθενείς που πάσχουν από αυτοανοσία μπορεί να εμφανίζουν αντίσταση στην βιταμίνη D και να χρειάζονται μεγαλύτερες δόσεις και υψηλότερες τιμές για να μπορέσει το σώμα τους να εκφράσει πλήρως τη δράση της(16). Αυτό πρέπει να γίνεται υπό ιατρική παρακολούθηση και την παράλληλη μέτρηση εργαστηριακών παραμέτρων που επιτρέπουν την αντικειμενική αξιολόγηση της ανταπόκρισης του οργανισμού.
Η Βιταμίνη D Ενεργοποιεί τα Γονίδια
Με βάση την εμπειρία μας στη χορήγηση θεραπευτικών δόσεων βιταμίνης D3 σε χρόνια και αυτοάνοσα νοσήματα, εδώ και 13 χρόνια σε χιλιάδες περιστατικά, έχουμε δει ότι η συγκεκριμένη βιταμίνη μπορεί να βοηθήσει σημαντικά, τόσο σε οξείες λοιμώξεις, όσο και σε χρόνια νοσήματα(17-19).
Για την επίτευξη του μέγιστου αποτελέσματος, είναι σημαντικό να λαμβάνεται η D3 μαζί με όλες τις απαραίτητες βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία και θρεπτικά συστατικά που λειτουργούν συνδυαστικά. Δεν υπάρχει θρεπτικό στοιχείο που να λειτουργεί από μόνο του. Αυτό είναι το βασικό λάθος που κάνουν οι περισσότεροι όταν σκέφτονται σχετικά με βιταμίνες και θρεπτικά συστατικά, τα βλέπουν όπως τα φαρμακευτικά σκευάσματα.
Τα φαρμακευτικά σκευάσματα λειτουργούν, στην συντριπτική πλειοψηφία τους, μπλοκάροντας κάποιο ένζυμο ή μηχανισμό. Αν έχουμε φλεγμονή για παράδειγμα, η λήψη αντιφλεγμονωδών σκευασμάτων μπλοκάρει τη διαδικασία της φλεγμονής.
Αντιθέτως, οι βιταμίνες και τα άλλα θρεπτικά συστατικά συμμετέχουν στις χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό. Η βιταμίνη D για παράδειγμα, μεταξύ άλλων δράσεων που έχει, ενεργοποιεί το DNA.
Στο DNA είναι αποθηκευμένη όλη η πληροφορία που αφορά τη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Ακριβώς όπως συμβαίνει με τον σκληρό δίσκο ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή, όπου είναι αποθηκευμένα όλα τα προγράμματα που κάνουν τον υπολογιστή να λειτουργεί. Με τον ίδιο τρόπο η πληροφορία για την παραγωγή λευκών αιμοσφαιρίων, αντισωμάτων, ενδογενών αντιβιοτικών ουσιών και αντιφλεγμονωδών, είναι αποθηκευμένη στο DNA και η βιταμίνη D είναι απαραίτητη, ώστε αυτή η πληροφορία να ενεργοποιηθεί(20).
Η πληροφορία στο DNA είναι χωρισμένη σε γονίδια. Κάθε γονίδιο περιέχει την πληροφορία για μια συγκεκριμένη λειτουργία, όπως για παράδειγμα, την παραγωγή ενός συγκεκριμένου αντισώματος ή μιας αντιφλεγμονώδους ουσίας.
Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη, ώστε αυτές οι πληροφορίες που είναι αποθηκευμένες στο DNA, να είναι προσβάσιμες. Έχουν εντοπιστεί χιλιάδες γονίδια που εξαρτώνται από τη βιταμίνη D για να ενεργοποιηθούν.
Η βιταμίνη D3 συνδέεται στον αντίστοιχο υποδοχέα και ενεργοποιεί ένα γονίδιο.
Η βιταμίνη D συνδέεται σε έναν υποδοχέα που υπάρχει πάνω στα γονίδια και τα ενεργοποιεί. Στη συνέχεια όμως, για να ολοκληρωθεί η διαδικασία μετάφρασης της πληροφορίας που περιέχεται στο γονίδιο, είναι απαραίτητη η παρουσία:
- μαγνησίου
- ψευδαργύρου
- βιταμίνης K2
- βορίου
- βιταμινών του συμπλέγματος Β
- και αμινοξέων
Κάθε συστατικό είναι απαραίτητο για την ολοκλήρωση της διαδικασίας(21-25).
Η βιταμίνη D συμμετέχει σε πολυάριθμες βιολογικές διαδικασίες στο ανθρώπινο σώμα. Xρειάζεται να λαμβάνει κανείς βιταμίνη D αρκετό διάστημα (μερικές εβδομάδες), μέχρι να φανούν τα οφέλη της χορήγησης της.
Ειδικές Εξετάσεις Συμβάλλουν στην Αντιμετώπιση των Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου
Το γαστρεντερικό σύστημα είναι ίσως ένα από τα πιο πολύπλοκα και σημαντικά για την υγεία συστήματα του οργανισμού.
Για την αντιμετώπιση παθολογικών καταστάσεων του γαστρεντερικού, είναι απαραίτητος ο εντοπισμός των παρεμβάσεων που πρέπει να γίνουν στον τρόπο ζωής και διατροφής, ώστε να επανέλθει ο οργανισμός στη φυσιολογική του λειτουργία.
Με βάση την κλινική μας εμπειρία στους ασθενείς με νόσο του Crohn και ελκώδη κολίτιδα, ιατρικές παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής και διατροφής επιφέρουν:
-
Βελτίωση των συμπτωμάτων της νόσου: διάρροια, κοιλιακό άλγος, δυσφορία, καταβολή, πόνοι στις αρθρώσεις, αναιμία, συρίγγια, εναλλαγές στη διάθεση
-
Μείωση της έντασης και της συχνότητας των φλεγμονωδών εξάρσεων της νόσου
-
Καλύτερη ανταπόκριση στη φαρμακευτική αγωγή
-
Βελτίωση της ικανότητας του οργανισμού στη διαχείριση της φλεγμονής
-
Αναχαίτιση της εξέλιξης της νόσου
-
Βελτίωση της ποιότητας ζωής
- Αύξηση των επιπέδων ενέργειας
Με τη διενέργεια ειδικών εξετάσεων, καθορίζονται οι ιατρικές παρεμβάσεις που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των φλεγμονωδών νόσων του εντέρου. Η ανάλυση μικρών μορίων στο αίμα, ανιχνεύει μεταβολικές διαταραχές που συνδέονται με την πορεία και την εκδήλωση της ελκώδους κολίτιδας και της νόσου του Crohn.
Οι συγκεκριμένες εξετάσεις ονομάζονται μεταβολομικές αναλύσεις. Μετράνε πολύ μικρά μόρια που συμμετέχουν στις χημικές αντιδράσεις του οργανισμού. Το πλεονέκτημά τους είναι ότι καταγράφουν τις ακριβείς ελλείψεις και μεταβολικές διαταραχές, καθιστώντας έτσι αποτελεσματική την αντιμετώπιση και πρόληψη αυτοάνοσων και χρόνιων νοσημάτων. Η μεταβολική κατάσταση ενός ατόμου, είναι ο κύριος παράγοντας κινδύνου εκδήλωσης αυτής της κατηγορίας νοσημάτων.
Οι μεταβολομικές αναλύσεις είναι μια ευαίσθητη μέθοδος μέτρησης, ικανή να αποτυπώσει μεταβολικές δυσλειτουργίες που προκύπτουν από μια νόσο ή προβλέπουν την παρουσία αυτής, παρέχοντας ακριβή εικόνα για την κατάσταση της υγείας του κάθε ατόμου ξεχωριστά.
Παρέχουν στοιχεία σχετικά με τις ελλείψεις σε μικροθρεπτικά συστατικά, τις μεταβολικές διαταραχές και καθορίζουν τις στοχευμένες ιατρικές παρεμβάσεις στη φαρμακευτική αγωγή, στον τρόπο ζωής και στη διατροφή που επιφέρουν μακροχρόνια και σημαντική βελτίωση στην πλειοψηφία των περιπτώσεων.
Το πλεονέκτημα των μεταβολομικών αναλύσεων, είναι ότι το αποτέλεσμα των μετρήσεων συνδυάζει τη γενετική ποικιλομορφία ενός ατόμου, με τις ατομικές επιλογές διατροφής και τρόπου ζωής, που διαμορφώνουν την τρέχουσα κατάσταση της υγείας του.
H διόρθωση ελλείψεων σε βιταμίνη D3 και άλλα στοιχεία, η αποκατάσταση της ικανότητας του οργανισμού να διαχειρίζεται τη φλεγμονή και η επαναφορά της φυσιολογικής χλωρίδας, αλλάζουν ριζικά την πορεία των φλεγμονώδων νόσων του εντέρου και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Βιβλιογραφικές αναφορές:
- Worldwide Incidence and Prevalence of Inflammatory Bowel Disease in the 21st Century: A Systematic Review of Population-Based Studies. Siew C Ng et al. The Lancet. Dec. 2018 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29050646/
- Increasing Incidence and Prevalence of the Inflammatory Bowel Diseases With Time, Based on Systematic Review Natalie A Molodecky Gastrenterology 2012. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22001864/
- The Role of Vitamin D in Inflammatory Bowel Disease: Mechanism to Management Jane Fletcher, Sheldon C. Cooper, Subrata Ghosh, and Martin Hewison.. Nutrients. 2019 May https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6566188/
- Review Article: Vitamin D and Inflammatory Bowel Diseases V P Mouli, A N Ananthakrishnan. Aliment Pharmacol Ther . 2014 Jan https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24236989/
- Vitamin D Therapy in Inflammatory Bowel Diseases: Who, in What Form, and How Much? Tibor Hlavaty, Anna Krajcovicova, Juraj Payer J Crohns Colitis. 2015 Feb https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26046136/
- Influence of Vitamin D Deficiency on Inflammatory Markers and Clinical Disease Activity in IBD Patients Pedro López-Muñoz et. al. Nutrients . 2019 May 11 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31083541/
- Vitamin D Receptor Agonists' Anti-Inflammatory Properties Jelena Vojinovic. Ann N Y Acad Sci . 2014 May. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24754474/
- Antimicrobial and Immune-Modulatory Effects of Vitamin D Provide Promising Antibiotics-Independent Approaches to Tackle Bacterial Infections – Lessons Learnt from a Literature Survey Ainoosh Golpour, Stefan Bereswill, and Markus M. Heimesaat. Eur J Microbiol Immunol (Bp). 2019 Oct https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6798578/
- Vitamin D controls T cell antigen receptor signaling and activation of human T cells. von Essen, M., Kongsbak, M., Schjerling, P. et al. Nat Immunol 11, 344–349 (2010). https://doi.org/10.1038/ni.1851
- The Implication of Vitamin D and Autoimmunity: a Comprehensive Review Chen-Yen Yang, Patrick S. C. Leung, Iannis E. Adamopoulos, and M. Eric Gershwincorresponding author. Clin Rev Allergy Immunol. 2018 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6047889/
- Emerging Role of Vitamin D in Autoimmune Diseases: An Update on Evidence and Therapeutic Implications Giuseppe Murdaca. Autoimmun Rev . 2019 Sep;18 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31323357/
- Vitamin D Regulates the Gut Microbiome and Protects Mice From Dextran Sodium Sulfate-Induced Colitis Jot Hui Ooi et. al. J Nutr . 2013 Oct https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23966330/
- Vitamin D Receptor Promotes Healthy Microbial Metabolites and Microbiome Ishita Chatterjee et.al Sci Rep . 2020 Apr , https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32355205/
- Mechanisms of the Anti-Cancer and Anti-Inflammatory Actions of Vitamin D Aruna V Krishnan, David Feldman. Annu Rev Pharmacol Toxicol . 2011https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20936945/
- Vitamin D Receptor Agonists' Anti-Inflammatory Properties Jelena Vojinovic. Ann N Y Acad Sci . 2014 May https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24754474/
- A pilot study assessing the effect of prolonged administration of high daily doses of vitamin D on the clinical course of vitiligo and psoriasis Danilo C Finamor et.al. Dermatoendocrinol. 2013 Jan.
- Evidence that Vitamin D Supplementation Could Reduce Risk of Influenza and COVID-19 Infections and Deaths by William B. Grant et. al. https://www.mdpi.com/2072-6643/12/4/988/htm
- EurekAlert. AAAS. NEWS RELEASE 7-MAY-2020 Vitamin D linked to low virus death rate.- Study https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-05/aru-vdl050720.php
-
The importance of vitamin D status on lung function in asthmatic children.
Maria M Papamichael, Katrina Lambert, Dimitris Tsoukalas, Michael Koutsilieris, Charis Katsardis, Bircan Erbas and Catherine Itsiopoulos.
J Clin Nutr Diet, DOI: 10.4172/2472-1921-C1-005 presented at 3rd World Congress on Nutrition, Dietetics and Nutraceuticals in Prague, 2019 (p.38) -
World aging population, chronic diseases and impact of modifiable-metabolic risk factors.
Dr. Dimitris Tsoukalas, MD (Greece). European Institute of Nutritional Medicine, E.I.Nu.M. 20th International Congress of Rural Medicine 2018. Tokyo - Japan. - A ChIP-seq defined genome-wide map of vitamin D receptor binding: Associations with disease and evolution. Sreeram V. Ramagopalan et.al. CSH, Genome Research. 2010. https://genome.cshlp.org/content/early/2010/08/20/gr.107920.110.full.pdf+html
- B Vitamins and the Brain: Mechanisms, Dose and Efficacy—A Review David O. Kennedy. Nutrients. 2016 Feb. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4772032/
- Association of Folate and Vitamins Involved in the 1-Carbon Cycle with Polymorphisms in the Methylenetetrahydrofolate Reductase Gene (MTHFR) and Global DNA Methylation in Patients with Colorectal Cancer Ariana Ferrari et.al. Nutrients. 2019 Jun; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6627304/
- A role of zinc in the regulation of gene expression Robert J. Cousins Food Science and Human Nutrition Department, University of Florida. 1998 https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/S0029665198000469
- The Synergistic Interplay between Vitamins D and K for Bone and Cardiovascular Health: A Narrative Review. Adriana J. van Ballegooijen,corresponding author 1 Stefan Pilz, Andreas Tomaschitz, Martin R. Grübler, and Nicolas Verheyen. Int J Endocrinol. 2017 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5613455/
Συχνές Ερωτήσεις
Suspendisse sed mollis ante. Proin at congue ligula. Vestibulum ante ipsum primis in faucibus orci luctus et ultrices posuere cubilia curae; Nam convallis purus a ultricies pellentesque.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed ullamcorper imperdiet dolor, venenatis malesuada massa consequat non. Vestibulum sem massa, pellentesque tristique lobortis quis, convallis a leo. Etiam ut risus at diam tincidunt tincidunt at at odio. Duis viverra erat massa, a consectetur justo tempus id. Sed sed purus dignissim, hendrerit leo sit amet, sagittis eros. Ut ut sollicitudin justo, quis efficitur sem. Phasellus vitae ante molestie, egestas nibh sit amet, bibendum diam. Donec vehicula dictum augue, nec pretium metus pharetra rutrum. Donec sem augue, imperdiet vitae diam eget, hendrerit venenatis mi. Suspendisse vel quam gravida neque malesuada malesuada.
Συνεργασίες
Ποιοι Είμαστε
Συνεργαζόμαστε με ερευνητές και ιδρύματα σε όλο τον κόσμο για να παρέχουμε τις πιο προηγμένες και ακριβείς αναλύσεις.
