10 Κοινά Προβλήματα που Αντιμετωπίζουν στην Καθημερινότητα τους όσοι έχουν Αυτοάνοσο Νόσημα

10 Κοινά Προβλήματα που Αντιμετωπίζουν στην Καθημερινότητα τους όσοι έχουν Αυτοάνοσο Νόσημα
 
Πολλοί ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα έχουν ελλείψεις και μεταβολικές διαταραχές που επηρεάζουν την υγεία τους και δεν το γνωρίζουν. 

Στη Metabolomic Medicine^® διενεργούμε μια κατηγορία εξειδικευμένων εξετάσεων οι οποίες εντοπίζουν τις ελλείψεις και τις μεταβολικές διαταραχές που επιδεινώνουν την κατάσταση της υγείας αυτών των ασθενών.

Ο εντοπισμός και η διόρθωση των ελλείψεων, βοηθά τους ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα να βελτιώσουν την κατάσταση της υγείας τους. 


Η πορεία των αυτοάνοσων νοσημάτων συνδέεται άμεσα με ελλείψεις σε βιταμίνες, μικροθρεπτικά συστατικά και μεταβολικές διαταραχές στους μηχανισμούς διαχείρισης της φλεγμονής και στην ικανότητα του ανοσοποιητικού να αναγνωρίζει τα δικά του όργανα και ιστούς^[1-3]. 
 
Tα αυτοάνοσα είναι χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα, όπου το ανοσοποιητικό σύστημα χάνει την ικανότητα του να αναγνωρίζει τα δικά του κύτταρα και επιτίθεται στα ίδια τα όργανα που πρέπει να προστατεύσει.
 
Πρόκειται για μια κατηγορία ασθενειών που έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο που έχουν διαγνωστεί με αυτά. Η συμπτωματολογία της νόσου και η μακροχρόνια λήψη φαρμακευτικών αγωγών, επηρεάζουν τη ζωή και την πορεία της υγείας αυτών των ατόμων μακροπρόθεσμα.

Με βάση την κλινική μας εμπειρία έχουμε διαπιστώσει, ότι ορισμένα από τα πιο κοινά συμπτώματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα σε ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα είναι:

•  στις αρθρώσεις
•  στους μύες (μυαλγίες)
•  στο νευρικό σύστημα (νευραλγίες)
•  στην κοιλιακή χώρα
•  σε πόνους που οφείλονται σε έλκη (στοματική κοιλότητα, δέρμα, γεννητικά όργανα)
• στον οισοφάγο
• στις άκρες των δακτύλων λόγω διαταραχών στην αιματική κυκλοφορία (φαινόμενο Raynaud)
• στην ουροδόχο κύστη

 
Απλές ενέργειες όπως το ανέβει κάποιος τις σκάλες, να ανοίξει ένα μπουκάλι νερό, να φάει ή να ουρήσει, μετατρέπονται σε επώδυνες διαδικασίες. 
 
 
2. Γαστρεντερικές διαταραχές 
 
Οι διαταραχές στη λειτουργία του γαστρεντερικού αφορούν στην πλειοψηφία των ασθενών και συνδέονται με:

1. Αυτοάνοσα νοσήματα που πλήττουν άμεσα το γαστρεντερικό σύστημα (νόσος του Crohn, ελκώδης κολίτιδα, κοιλιοκάκη, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, σκληρόδερμα).

2. Γαστρεντερικές διαταραχές που συνυπάρχουν στα αυτοάνοσα νοσήματα.   

Τα συμπτώματα του γαστρεντερικού, οφείλονται σε αλλοίωση του εντερικού μικροβιώματος, σε φλεγμονή στα τοιχώματα του πεπτικού σωλήνα και σε διαταραχές στην κινητικότητα του.    
 
Τα πιο κοινά συμπτώματα του γαστρεντερικού είναι η δυσκοιλιότητα, η διάρροια, οι αιματηρές κενώσεις, η δυσκολία στην κατάποση, κοιλιακή διάταση και πόνος.     
 
 
3. Χρόνια Φλεγμονή
 
Τα αυτοάνοσα είναι ασθένειες που χαρακτηρίζονται από χρόνια φλεγμονή. Συμπτώματα της χρόνιας φλεγμονής μπορεί να είναι:

•  ο χαμηλός πυρετός
•  το οίδημα (κατακράτηση, πρήξιμο)
•  ο χρόνιος πόνος
•  η κόπωση
•  η κακή διάθεση (μελαγχολία, υπερένταση, εκνευρισμός)
•  η έντονη πείνα
•  η υπνηλία
•  η διαταραχή του ύπνου
•  μειωμένη πνευματική διαύγεια    

 
 
4. Διαταραχές του Σωματικού Βάρους
 
Τα αυτοάνοσα νοσήματα, ανεξάρτητα από τα συμπτώματα και το όργανο που πλήττουν, οφείλονται σε κοινές μεταβολικές διαταραχές και ελλείψεις, που επηρεάζουν και το σωματικό βάρος.
 
Ασθενείς με αυτοάνοσα μπορούν να είναι λιποβαρείς, λόγω χαμηλής απορρόφησης (κοιλιοκάκη, φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου, σκληρόδερμα, Sjogren).
 
Στον αντίποδα μεταβολικές διαταραχές όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη, η αλλοίωση της εντερικής χλωρίδας, ελλείψεις που επηρεάζουν τη λειτουργία του θυρεοειδή, συνδέονται με αυξημένο σωματικό βάρος.   

"Η ακριβής καταγραφή των ελλείψεων σε κάθε άτομο είναι ιδιαίτερα δύσκολη με τις κλασικές μεθόδους μέτρησης. Έτσι μέχρι πρόσφατα η διόρθωση τους βασίζονταν σε γενικές οδηγίες, με περιορισμένη αποτελεσματικότητα." 

Tsoukalas D, Sarandi E. BMJ 2020
 

5. Μελαγχολία & Κακή Διάθεση
 
Η χρόνια φλεγμονή, η έντονη κόπωση, ο χρόνιος πόνος και οι μεταβολικές διαταραχές που συνδέονται με τη λειτουργία του ορμονικού και του νευρικού συστήματος, επηρεάζουν σημαντικά τη διάθεση των ασθενών με αυτοάνοσο.

Επίσης κάποιες φαρμακευτικές αγωγές μπορούν να έχουν άμεση επίδραση στη διάθεση.

Ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα βιώνουν συχνά εναλλαγές της διάθεσης, έντονο εκνευρισμό, εξάντληση και μελαγχολία.
 
 

6. Μειωμένη Πνευματική Διαύγεια
 
Ασθενείς με αυτοάνοσο συχνά περιγράφουν ότι έχουν μειωμένη πνευματική διαύγεια και ικανότητα συγκέντρωσης. Αναφέρουν επίσης ότι η μειωμένη πνευματική διαύγεια, επιδρά αρνητικά σε σημαντικό βαθμό στην ικανότητα τους να εργαστούν, αλλά και στις κοινωνικές τους αλληλεπιδράσεις.
 
 
7. Διαταραχές του Ύπνου
 
Ο χρόνιος πόνος, η εξάντληση, η χρόνια φλεγμονή, ελλείψεις του οργανισμού και μεταβολικές διαταραχές που συνδέονται με τα αυτοάνοσα, επιδρούν αρνητικά στη διάρκεια και στην ποιότητα του ύπνου αυτών των ασθενών.
 
Οι πιο συχνές διαταραχές του ύπνου είναι:

•  δυσκολία στην έλευση του
•  μικρή διάρκεια
•  μεγάλη διάρκεια ύπνου, που δεν οδηγεί σε ξεκούραση  
•  διακοπτόμενος ύπνος
•  επιφανειακός ύπνος και ανεπάρκεια βαθύ ύπνου

 
 
8. Ευαισθησία στις Λοιμώξεις επί Καταστολής του Ανοσοποιητικού
 
Ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα εμφανίζουν συχνές λοιμώξεις. Το αναπνευστικό, το γαστρεντερικό, το ουροποιητικό και το δέρμα είναι τα συστήματα που πλήττονται συχνότερα.
 
Τα αυτοάνοσα προκύπτουν λόγω δυσλειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το ανοσοποιητικό σύστημα προστατεύει τον οργανισμό από παθογόνα μικρόβια, ιούς, ξένα κύτταρα και χημικές ενώσεις.

Η απώλεια της ικανότητας του ανοσοποιητικού να διακρίνει τα δικά του κύτταρα από ξένα στοιχεία, οδηγεί στην σταδιακή καταστροφή των ιδίων ιστών και οργάνων, αλλά και σε μειωμένη αποτελεσματικότητα έναντι παθογόνων μικροοργανισμών.
 
Επιπρόσθετα, η λήψη φαρμακευτικής αγωγής που καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα, ώστε να σταματήσει να καταστρέφει τα δικά του όργανα, αυξάνει την ευαισθησία σε λοιμώξεις.  

 
9. Κόπωση & Έλλειψη Ενέργειας
 
Η έλλειψη ενέργειας και η κούραση είναι ένα από τα πιο κοινά συμπτώματα. Η κόπωση είναι ένα συναίσθημα, που φυσιολογικά εκδηλώνεται κατά τις βραδινές ώρες ή μετά από έντονη σωματική ή πνευματική εργασία και υποχωρεί μετά από επαρκή ύπνο και ξεκούραση.
 
Ένα από τα πρώτα συμπτώματα που βιώνουν οι ασθενείς με αυτοάνοσο, είναι κόπωση που σταδιακά εκδηλώνεται όλο και πιο νωρίς κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ο ασθενής νιώθει αρχικά κόπωση κατά τις απογευματινές ώρες, στη συνέχεια η κούραση εκδηλώνεται κατά τις μεσημεριανές ώρες και σε κάποιες περιπτώσεις δημιουργείται το αίσθημα ότι ξυπνά κουρασμένος.
 
Σε αυτό το σημείο αντί για κούραση, που είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα το οποίο εξαλείφεται με την ξεκούραση, ο ασθενής βιώνει πλέον εξάντληση που εναλλάσσεται με υπερένταση. Αυτό δυσκολεύει τους ασθενείς να ξεκουραστούν ικανοποιητικά και να ανακτήσουν ενέργεια.
 
Αυτό οφείλεται σε μεταβολικές και ορμονικές διαταραχές που επιδρούν στους μηχανισμούς παραγωγής ενέργειας του οργανισμού. Η κόπωση και η εξάντληση επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα και έχουν έντονο αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής ασθενών με αυτοάνοσο. 
 
 
10. Περιορισμός στις Καθημερινές Δραστηριότητες
 
Τα αυτοάνοσα νοσήματα στην πλειοψηφία τους, δεν συνδέονται με σημαντική μείωση του προσδόκιμου επιβίωσης. Ωστόσο, διαταράσσουν σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των ατόμων που πάσχουν από αυτά.

•  Ο χρόνιος πόνος
   
•  Η έλλειψη ενέργειας και η εξάντληση
   
•  Οι γαστρεντερικές διαταραχές
   
•  Η χρόνια φλεγμονή
   
•  Οι διαταραχές στη διάθεση
   
•  Το χαμηλό ή το αυξημένο σωματικό βάρος
   
•  Η μειωμένη πνευματική διαύγεια
   
•  Οι διαταραχές του ύπνου
   
•  Η ευαισθησία στις λοιμώξεις

 
Επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα των ασθενών που έχουν διαγνωστεί με αυτοάνοσο νόσημα. Είναι κοινό μάλιστα, οι ασθενείς σταδιακά να «συνηθίζουν» στην ύπαρξη των συμπτωμάτων και να σταματούν να τα παρατηρούν, θεωρώντας ότι αυτή είναι η «φυσιολογική» ροή της ζωής.   

Τα αυτοάνοσα οφείλονται σε ελλείψεις και μεταβολικές διαταραχές που δρουν ταυτόχρονα για πολλά χρόνια έως και δεκαετίες μέχρι την εκδήλωση τους^[5-7]:

 
Εικόνα: Η επίδραση μεταβολικών διαταραχών και ελλείψεων για χρόνια, οδηγεί σε σταθερή επιδείνωση της πορείας των αυτοάνοσων ασθενειών μέσα από εξάρσεις και υφέσεις. 


Η ακριβής καταγραφή των ελλείψεων και των μεταβολικών διαταραχών σε κάθε άτομο είναι ιδιαίτερα δύσκολη με τις κλασικές μεθόδους μέτρησης. Έτσι μέχρι πρόσφατα η διόρθωση τους βασίζονταν σε γενικές οδηγίες, με περιορισμένη αποτελεσματικότητα^[1].

Τα τελευταία χρόνια, με τη χρήση των εξειδικευμένων αναλύσεων, ανιχνεύονται τα μικρά μόρια - οι μεταβολίτες - που συμμετέχουν στις χημικές αντιδράσεις του οργανισμού και καταγράφουν με ακρίβεια τις ελλείψεις και τις διαταραχές των μηχανισμών της φλεγμονής και την ικανότητα επούλωσης του οργανισμού^[3-5]. 

Οι εξετάσεις αυτές ονομάζονται μεταβολομικές αναλύσεις. Πρόκειται για μια ευαίσθητη μέθοδο μέτρησης που εφαρμόζεται στα αυτοάνοσα νοσήματα. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων συνοδεύονται από το κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο που ταιριάζει στον κάθε ασθενή και η σταθερή παρακολούθηση από γιατρό είναι απαραίτητη.
 

 
Δείκτες που Ανιχνεύονται μέσω της Εξέτασης Metabolomic Analysis^®

Ο ακριβής εντοπισμός και η αντιμετώπιση των μεταβολικών διαταραχών, μπορεί να γίνει μόνο με τη διενέργεια ειδικών εξετάσεων που αναλύουν μικρά μόρια στο αίμα. Ανιχνεύονται μεταβολικές διαταραχές που συνδέονται με την πορεία και την εκδήλωση των αυτοάνοσων νοσημάτων. 

Οι μεταβολομικές αναλύσεις εντοπίζουν μεταβολικές διαταραχές που προωθούν την ανάπτυξη και επηρεάζουν την πορεία των αυτοάνοσων ασθενειών^[1-3,5,7].

Πρόκειται για μια κατηγορία εξειδικευμένων εξετάσεων που ανιχνεύουν περισσότερους από 80 δείκτες, που αφορούν^(7-12):
 

• Σε ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών: ελλείψεις σε βιταμίνη D, βιταμίνη C, σελήνιο, ψευδάργυρο, αντιοξειδωτικά και ωμέγα-3 συνδέονται με επιδείνωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος, της εμφάνισης φλεγμονής και της κατάστασης της υγείας ασθενών με αυτοάνοσο.
   
• Στην παραγωγή ενέργειας στα μιτοχόνδρια (οργανίδια όπου παράγεται ενέργεια στα κύτταρα): η μιτοχονδριακή δυσλειτουργία συνδέεται με κακή λειτουργία του ανοσοποιητικού και του ορμονικού συστήματος και ανάπτυξη αυτοανοσίας. Η μειωμένη απόδοση των μιτοχονδρίων, οδηγεί το ανοσοποιητικό σε υπερ-λειτουργία και σταδιακή έκπτωση της λειτουργίας του.
   
• Σε δυσχέρεια στο μεταβολισμό των απλών ζαχάρων: κατανάλωση απλών ζαχάρων μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να μεταβολίσει ο κάθε οργανισμός, πυροδοτεί φλεγμονές και είναι σημαντικός δείκτης για την πορεία των αυτοάνοσων.
   
• Στην αντίσταση στην ινσουλίνη: η ινσουλίνη λειτουργεί ως κατασταλτικός παράγοντας στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης διαταράσσουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, επιδεινώνουν την αυτοανοσία και επιταχύνουν την καταστροφή των οργάνων που πλήττονται από το νόσημα. 
   
• Στο μεταβολισμό των νευροδιαβιβαστών: ουσίες όπως η ντοπαμίνη, η σεροτονίνη και η αδρεναλίνη μεταβιβάζουν μηνύματα μεταξύ των κυττάρων και ρυθμίζουν τη λειτουργία του νευρικού και ορμονικού συστήματος. Οι μεταβολομικές αναλύσεις παρέχουν ακριβή εικόνα για την έκκριση των συγκεκριμένων νευροδιαβιβαστών.
   
• Στο μεταβολισμό των λιπαρών οξέων: η σχέση μεταξύ ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρών είναι σημαντικός δείκτης για την ικανότητα του οργανισμού να διαχειρίζεται τις φλεγμονές, ενώ παράλληλα παίζουν κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της φυσιολογικής απόκρισης του ανοσοποιητικού συστήματος.
   
• Στην κατάσταση της μικροβιακής χλωρίδας του οργανισμού: αλλοίωση του μικροβιώματος συνδέεται με επιδείνωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος και της ικανότητας του να ξεχωρίζει μεταξύ των δικών του ιστών και εξωγενών στοιχείων, όπως παθογόνα μικρόβια και ιοί.

 
Η σύγχρονη αντιμετώπιση των αυτοάνοσων ασθενειών επικεντρώνεται στην αποκατάσταση των παραπάνω διαταραχών, με τον εντοπισμό και τη διόρθωση των ελλείψεων και των μεταβολικών διαταραχών που οδήγησαν στην ανάπτυξη της νόσου, ώστε να διατηρηθεί η βέλτιστη μεταβολική κατάσταση του οργανισμού.

Με βάση την κλινική μας εμπειρία στους ασθενείς με αυτοάνοσο, ιατρικές παρεμβάσεις σύμφωνα με τα αποτελέσματα των μεταβολομικών αναλύσεων επιφέρουν:
 

• Βελτίωση της πορείας της νόσου, με αναχαίτιση της περαιτέρω καταστροφής του οργάνου που πλήττεται από το ανοσοποιητικό σύστημα.
   

• Μείωση των συμπτωμάτων που οφείλονται στη χρόνια φλεγμονή: του πόνου, των κατακρατήσεων, του χρόνιου χαμηλού πυρετού, της κόπωσης, της κακής διάθεσης (μελαγχολία, υπερένταση, εκνευρισμός), την έντονη πείνα, την υπνηλία, τη διαταραχή του ύπνου και τη μειωμένη πνευματική διαύγεια.   
   

• Μείωση του αισθήματος κόπωσης και αύξηση των επιπέδων ενέργειας.
   

• Βελτίωση της πνευματικής διαύγειας, της διάθεσης και μείωση των έντονων συναισθηματικών μεταπτώσεων. 
   

• Μείωση του κινδύνου βλάβης σε άλλα όργανα και εκδήλωσης επιπρόσθετου αυτοάνοσου νοσήματος.
   

• Βελτίωση του μεταβολισμού και επίτευξη φυσιολογικού σωματικού βάρους.
   
• Βελτίωση της λειτουργίας του γαστρεντερικού συστήματος. 
   
• Μείωση της ευαισθησίας σε λοιμώξεις και καλύτερη λειτουργία του ανοσοποιητικού. Ενισχύεται σημαντικά η φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, ώστε να αναγνωρίζει τους δικούς του ιστούς και να τους διαχωρίζει από παθογόνους μικροοργανισμούς. 
   

• Βελτίωση της ανταπόκρισης στη φαρμακευτική αγωγή.

 
Συνήθως απαιτούνται 6-8 μήνες για την επίτευξη μιας σημαντικής αλλαγής, ένα έτος για να σταθεροποιηθεί ο οργανισμός σε ένα καλύτερο επίπεδο λειτουργίας και δύο χρόνια για την επίτευξη των βέλτιστων αποτελεσμάτων.

Καθώς διορθώνονται οι αποκλίσεις από την ιδανική κατάσταση λειτουργίας, το σώμα ενεργοποιεί και πάλι τις φυσιολογικές μεταβολικές διεργασίες και εμφανίζει διαφορετικές ανάγκες.

Αλλαγές προκύπτουν ταυτόχρονα σε πολλαπλά μεταβολικά μονοπάτια του οργανισμού με την έναρξη της αγωγής. Αυτές, πρέπει να εντοπιστούν και να διαχειριστούν κατάλληλα, ώστε να συνεχιστεί η διαδικασία αποκατάστασης. Σε διαφορετική περίπτωση, οι διαδικασίες αποκατάστασης του οργανισμού δεν προχωρούν, καθυστερώντας σημαντικά τη βελτίωση της υγείας.   

Είναι ζωτικής σημασίας η ταχύτερη δυνατή παρέμβαση για την αποκατάσταση των παραπάνω, με στόχο την αναστολή της εξέλιξης της νόσου.
 
Η επιστημονική μας ομάδα έχει διαχειριστεί περισσότερα από 25.000 περιστατικά με αυτοάνοσα και χρόνια νοσήματα. 
 
Μέσα από την κλινική μας εμπειρία έχουμε διαπιστώσει ότι η διόρθωση ελλείψεων του οργανισμού σε βιταμίνες και άλλα στοιχεία και η αποκατάσταση των μεταβολικών διαταραχών, αλλάζουν ριζικά την πορεία των αυτοάνοσων νοσημάτων προς το καλύτερο και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των ασθενών, από μια εικόνα σταθερής επιδείνωσης, σε μια σταθερής βελτίωσης.
 

 

Προγραμματισμός Εξετάσεων & Ραντεβού

 

 

Βιβλιογραφικές Αναφορές: 

1. Micronutrient deficiencies in patients with COVID-19: how metabolomics can contribute to their prevention and replenishment. Dimitris Tsoukalas and Evangelia Sarandi. BMJ Nutri Prev Heal. Nov. 2020; bmjnph-2020-000169
2. Prediction of Autoimmune Diseases by Targeted Metabolomic Assay of Urinary Organic Acids. Dimitris Tsoukalas, Vasileios Fragoulakis, Evangelia Sarandi et. al. Metabolites. 2020 Dec 8. 
3. Targeted Metabolomic Analysis of Serum Fatty Acids for the Prediction of Autoimmune Diseases. Dimitris Tsoukalas, Vasileios Fragoulakis, Evangelia Sarandi et. al. Frontiers in Molecular Biosciences, Metabolomics (6), 2019, November. 
4. The Fingerprints of Diabetes and Other Diseases. Harvard Magazine  
5. Metabolic profiling of organic and fatty acids in chronic and autoimmune diseases. Evangelia Sarandi, Dimitris Tsoukalas et al. Advances in Clinical Chemistry. July 15, 2020. Elsevier Inc.
6. Dietary factors in rheumatic autoimmune diseases: a recipe for therapy? Shani Dahan, Yahel Segal1 and Yehuda Shoenfeld. NATURE REVIEWS | RHEUMATOLOGY. 13 Apr 2017.
7. Non-communicable Diseases in the Era of Precision Medicine: An Overview of the Causing Factors and Prospects. Dimitris Tsoukalas12, Evangelia Sarandi12, Maria Thanasoula1. Bio#Futures. Springer, Cham. May 2021. 
8. Metabonomic fingerprints of fasting plasma and spot urine reveal human pre-diabetic metabolic traits Xinjie Zhao et al. Metabolomics. 2010. 
9. Fathoming Metabolism. Harvard Magazine.
10. Höller U, Bakker SJL, Düsterloh A, et al. Micronutrient status assessment in humans: current methods of analysis and future trends. TrAC Trends in Analytical Chemistry 2018 
11. Metabolomics: From Fundamentals to Clinical Applications. A. Sussulini. Springer International Publishing AG 2017 (ed.).
12. Sharpening Precision Medicine by a Thorough Interrogation of Metabolic Individuality. K. Beebe, A.D. Kennedy. Computational and Structural Biotechnology Journal, 2016.